Bí quyết nuôi dạy người biết lắng nghe
Học tập đòi hỏi khả năng lắng nghe. Trẻ em nghe tốt không chỉ phát triển kỹ năng ngôn ngữ vững chắc mà còn thấy việc học bất kỳ môn học nào cũng dễ dàng hơn, ít căng thẳng hơn và thành công hơn. Vì những người chăm chú lắng nghe sẽ ghi nhớ phần lớn những gì mình nghe được trên lớp, nên các em không cần phải học quá nhiều (một điểm cộng lớn, đặc biệt là ở bậc trung học cơ sở và trung học phổ thông).
Trẻ sơ sinh là một thính giác bẩm sinh. Trên thực tế, hệ thống thính giác của trẻ sơ sinh là hệ thống giác quan hoàn thiện nhất. Thính giác có thể bị ảnh hưởng đôi chút bởi dịch trong tai trong, nhưng bé sẽ tự điều chỉnh bằng sự sẵn sàng tương tác. Trẻ sơ sinh có thể nghe thấy giọng nói của cha mẹ ngay từ trong bụng mẹ và rất hào hứng làm điều đó. Sự sống còn của trẻ phụ thuộc phần lớn vào khả năng lắng nghe và học cách truyền đạt nhu cầu của mình. Vậy, điều gì xảy ra trong những năm từ khi sinh ra cho đến khi vào mẫu giáo?
Câu trả lời còn mơ hồ, nhưng sau đây là một số chiến lược đảm bảo phát triển kỹ năng thính giác lành mạnh…
1. Hãy nói với trẻ trước khi bế chúng:
Đây rõ ràng là lời khuyên quan trọng nhất và vô cùng hữu ích, nhưng vẫn còn khó khăn đối với các bậc cha mẹ mới. Bởi vì nói "Bây giờ mẹ sẽ bế con" với một người sẽ không thể nói lại trong một thời gian dài sẽ khiến họ cảm thấy lạ lẫm, ngượng ngùng và hơi thất vọng (đặc biệt là trước mặt những người lớn khác). Tuy nhiên, một khi đã trở thành thói quen, sẽ thật lạ nếu không làm điều đó. Và đó là một thói quen rất đáng để phát triển. Nó không chỉ lịch sự và nhã nhặn - vì nó dạy trẻ sơ sinh rằng chúng ta nghĩ rằng chúng đủ quan trọng để biết chuyện gì đang xảy ra - mà còn thúc đẩy sự lắng nghe chăm chú. Hơn nữa, vì những từ này rất quan trọng đối với trẻ, nên đây là cách tự nhiên và thông minh nhất để trẻ sơ sinh học ngôn ngữ.
2. Đối thoại có ý nghĩa:
Nhìn chung, trẻ sơ sinh thích được trò chuyện, hát ru, hoặc nhận được sự quan tâm trọn vẹn từ chúng ta. Trẻ đặc biệt được khuyến khích lắng nghe khi chúng ta tập trung cuộc trò chuyện vào những chủ đề thiết thực và có giá trị như em bé đang ở đâu, cơ thể bé đang làm gì, bé đang chạm vào thứ gì, nhìn thấy, nghe thấy, ngửi thấy, nếm thấy gì, v.v. Và đừng bỏ qua chi tiết - bé muốn nghe và hiểu tất cả mọi thứ.
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là chúng ta phải lan man hay đưa ra bình luận về mọi suy nghĩ của mình…
3. Tạo bầu không khí yên bình:
Một môi trường yên tĩnh sẽ khuyến khích trẻ tập trung, trong khi kích thích thính giác quá mức lại có tác dụng ngược lại. Trẻ sơ sinh cực kỳ nhạy cảm và dễ bị choáng ngợp.
4. Nói chậm và tôn trọng:
Khi chúng ta nói đủ chậm để trẻ hiểu, chúng ta đang khuyến khích trẻ lắng nghe. Trẻ có thể nhận ra khi nào bị coi thường. Trẻ sẽ dễ lắng nghe hơn nếu biết chúng ta coi trọng trẻ như chính chúng.
5. Nhận biết âm thanh:
Nhận biết và mô tả các âm thanh, đặc biệt nếu bạn nghi ngờ bé đã nghe thấy tiếng chó sủa hoặc tiếng xe chở rác, hãy nói những câu như, "Con chó đó sủa to quá phải không?" Trẻ sẽ học được rằng ngoài từ ngữ, các loại âm thanh khác cũng có ý nghĩa.
6. Giảm thiểu việc tiếp xúc với các cuộc trò chuyện ở phía sau.
Việc thường xuyên tiếp xúc với những tương tác một chiều mà bé không thể hiểu cũng gây nản lòng. Nếu có thể, hãy gọi điện thoại khi bé đang ngủ hoặc khi bé không nghe thấy.
7. Tiến lại gần hơn:
Hãy hạ mình xuống ngang tầm với trẻ. Giao tiếp bằng mắt. Nắm tay trẻ hoặc ngồi cạnh trẻ. Sử dụng ngôn ngữ cơ thể để cho trẻ thấy bạn quan tâm đến những gì trẻ nói.
8. Hãy lắng nghe, đừng chỉ sửa chữa nó:
Để thể hiện bạn đang lắng nghe trẻ, hãy sử dụng các kỹ năng lắng nghe như lặp lại và diễn đạt lại. Đừng vội vàng giải quyết tất cả các vấn đề hoặc bảo trẻ phải làm gì. Lắng nghe tích cực không chỉ giúp trẻ tự xử lý trải nghiệm và giải quyết vấn đề của mình, mà còn cho thấy bạn quan tâm đến những gì trẻ nghĩ và nói, thay vì áp đặt.
9. Cảm xúc không bao giờ sai:
Hãy thừa nhận cảm xúc mà trẻ thể hiện, ngay cả khi bạn không đồng tình với kết quả. Tránh những câu như "Con không nên sợ" hay "Con không thể thực sự buồn được" vì chúng gửi đi một thông điệp rõ ràng rằng bạn không muốn trẻ thành thật về cảm xúc của mình. Thay vào đó, hãy liên hệ và chia sẻ những suy nghĩ có thể giúp trẻ hiểu rõ hơn về bối cảnh.
10. Tạo không gian hàng ngày cho cuộc trò chuyện thường ngày:
Chúng ta không thể mong đợi trẻ em tìm đến chúng ta với những câu hỏi sâu sắc và những vấn đề khó khăn nếu chúng ta không thiết lập một nền văn hóa trò chuyện hàng ngày. Những cuộc trò chuyện thường xuyên, dù là trước khi đi ngủ hay trong bữa ăn nhẹ buổi chiều, sẽ tạo nên một tiền lệ tin tưởng. Niềm tin là một thành phần thiết yếu của giao tiếp, và nó không thể được khơi gợi trong thời điểm khủng hoảng. Nó phải được xây dựng theo thời gian.
11. Hỏi ý kiến của họ:
Việc hỏi ý kiến trẻ cho thấy bạn coi trọng ý kiến của chúng. Như đã nêu ở điểm trước, đây không phải là công cụ chỉ dùng cho lúc khủng hoảng. Hãy làm gương bằng cách hỏi ý kiến trẻ về mọi thứ, từ những gì trẻ nghĩ sẽ xảy ra tiếp theo trong một câu chuyện cho đến những gì trẻ nghĩ nên làm với một mảnh đất trống.
12. Chia sẻ lợi ích:
Không ai muốn nói về điều mà họ tin rằng khán giả của mình không quan tâm. Hãy đặc biệt quan tâm đến những gì con bạn quan tâm. Điều này nhằm mục đích thúc đẩy một cuộc đối thoại chung và khuyến khích những cuộc trò chuyện nhẹ nhàng, không mang tính đe dọa.
13. Hãy lắng nghe những gì họ KHÔNG nói:
Lắng nghe không chỉ đơn thuần là nghe những gì được nói. Nó còn bao gồm việc nhận thức ngôn ngữ cơ thể, giọng điệu, thái độ và hành vi của chính mình.
14. Học hỏi từ việc quan sát người khác:
Phân tích các bậc phụ huynh và giáo viên khác có thể giúp bạn học hỏi được rất nhiều. Cho dù đó là một người cố vấn tốt mà bạn muốn noi theo hay một ví dụ điển hình về những điều không nên làm, việc quan sát người khác hành động có thể giúp bạn nhận thức rõ hơn về thái độ và hành động của chính mình.
15. Sử dụng “không” một cách tiết kiệm:
Khi lời nói của chúng ta có điều gì đó dành cho con… một lời mô tả, một lời giải thích, một điều gì đó giúp con học hỏi và hiểu biết… con sẽ có động lực lắng nghe. Đôi khi, chắc chắn từ đó là “không”. Tuy nhiên, có những lúc chúng ta có thể thể hiện sự không hài lòng một cách trực tiếp hơn.
16. Kể chuyện, chơi nhạc và/hoặc hát, nghe truyện trên CD, đọc sách:
Những hành động này không chỉ thúc đẩy khả năng lắng nghe tích cực mà còn thúc đẩy khả năng sáng tạo vì trẻ em tự tạo ra hình ảnh trong đầu cho các từ hoặc âm thanh.